Na de grensovergang Rusland-Kazachstan op 14 september vinden we een plekje op een verlaten industrieterreintje bij een dorp. Het is druilerig en fris. De volgende dag tovert gelijk een glimlach op ons gezicht. Mensen zwaaien vriendelijk, de diesel is 50 cent en ons wordt koffie aangeboden. Het is goed om weer in Kazachstan te zijn! We rijden in Petropavl, na bezoek aan een supermarkt, naar een truckservice. De ontvangst is prima door een collega die Duits spreekt en ze gaan direct aan de slag om ook de andere rubbers te vervangen van de voorste bladveren. Ondertussen eten wij een lekker bordje bij de Stolavaya (kantine) op het terrein en als we terugkomen zijn ze al klaar. We vinden een plekje aan een meertje waar we 5G internet hebben zodat we de jarige Benjamin kunnen feliciteren. We hebben een lange en saaie weg te gaan om vanuit Siberië weer terug te rijden naar Georgië, zo’n 3100 km. De volgende dag rijden we langs Qastanay en vinden een plek bij een stadstrandje bij Livakovsk. De zon schijnt, maar het is ’s avonds snel fris. We rijden door de eindeloze steppe verder en slapen weer op een plek tussen wat bomen, zodat we lekker kunnen douchen. De weg is wel merkbaar beter dan in 2019. Ook het berucht slechte stuk tussen Qarabutaq en Aktobe is zowaar opgeknapt. We parkeren echt middenin het centrum van de grote stad Aktobe vlakbij een waterpretpark en lopen langs de boulevard naar Revolver, waar we in mei zo heerlijk hebben gegeten met Saskia en Martijn. De sfeer in de stad en het weer zijn aangenaam en overal branden lichtjes. We slapen prima. De volgende dag maken we een rondje van 14 km door de stad. We drinken lekkere koffie, bekijken een plaatselijk museum en lopen naar het standbeeld van een beroemde vrouwelijke scherpschutter. We lunchen lekker bij een Italiaan en bezoeken daarna het kleine museum over de vrouwelijke scherpschutter en lokale held, Aliya Moldagulova. Al vroeg verloor ze haar ouders en op jonge leeftijd meldde zij zich aan bij een school voor vrouwelijke scherpschutters. Vrouwen bleken dat vak goed te verstaan. Naar verluidt heeft ze 78 Duitsers doodgeschoten en dat is knap als je al op je 18e zelf het leven laat op het slagveld. Hoe dan ook, een bijzonder verhaal. Daarna gaan we nog even bij een grote mall langs, maar daar vinden we niets aan. Als we relaxen in de Chef met een glas wijn en een kaasje komt er nog een man langs die zijn zoon wil aansporen om met ons te praten en in de Chef te kijken. Daar heeft de tiener overduidelijk geen zin in! Ook de volgende morgen krijgen we bezoek. Het duurt even maar dan is duidelijk dat we met een vriendelijke christelijke missionaris van doen hebben. Of we de bijbel lezen en bij ons hebben? Of we naar de kerk gaan? Hij neemt er genoegen mee dat we volgens Christelijke waarden zijn opgevoed en daar naar leven. Goed bedacht, hè?
Op 20 september rijden we van Aktobe een lang rit van 400 km over de eindeloze steppen. En eigenlijk heeft ook dat wel wat. Af en toe zien we kamelen, maar ook groepjes combines die de eindeloze vlaktes met graan in formatie maaien, een fraai gezicht. Ik heb gelezen dat de weg van Muchir naar Qulsary inmiddels asfalt is geworden en dan zouden we het Akkermesh plateau kunnen bezoeken. We vinden het begin van de weg, maar al snel zijn er twee bypasses door een soort fesh-fesh zand. Hmmm, geen goed idee. We draaien om en vinden een plekje in het dorp waar we wat beschut staan van de felle wind. Het duurt niet lang of er komt een dame langs met een telefoon in haar hand. We mogen niet op het parkeerterrein van het schooltje staan, maar ze willen ons naar een betere plek begeleiden. We rijden achter haar man aan, die ze heeft opgetrommeld, en we worden naar het plaatselijke wegrestaurant gereden. Ach ja, geen topplek, maar we doen het er mee. Ik maak een lekker visje met zoete aardappelpuree en salade. Na he ontbijt rijden we in de miezerregen naar Atyrau, een grote stad met veel olie-industrie. We wassen de Chef in een wasstraat, waarbij we de eigenaar iedere keer moeten vragen om met z’n telefoon digitaal te betalen. Hij begrijpt niet helemaal dat we eerst willen afspuiten, dan sop en dan nog afspoelen. Zal best, maar onze Chef glimt weer als vanouds! Als we de stad verder inrijden, raakt een man aan de kant van de weg in vervoering als ie ons ziet. Het filmpje is van de dashcam en kort, maar je ziet duidelijk dat hij een hartje maakt als we langsrijden. We parkeren in het Retro Park en krijgen dan ook gezelschap van Duitsers met een grote MAN-vrachtwagen. We kletsen wat en wandelen dan via het park, langs de rivier naar de plaatselijk mall, waar ook weer niets te beleven valt. We eten echt Kazachs bij Sarqyt. Ik eet mijn favoriete salade met krokante aubergine en een gestoofde runderrib. Joost waagt zich aan een gerecht met merg en een enorm stuk lamsstoofvlees. We drinken er een alcoholvrije mojito limonade bij, want moslims schenken geen alcohol! Het was heerlijk.
We zijn vlak bij de Russische grens, al maakt een enorme verkeersopstopping bij het verlaten van Atyrau dat het nog wat langer duurt eer we er zijn. Kazachen zijn vriendelijke mensen, tot ze in een auto stappen! Onderweg vinden we nog een mooie douche bij een tankstation en om 15.30 uur staan we aan de grens. En ongelofelijk, we zijn in 65 minuten klaar! We complimenteren de Russische beambten met hun efficiëntie, dat hebben we wel anders meegemaakt. Onze telefoon (e-sim) werkt helaas niet, waar die het op de heenweg nog wel deed in dit gebied. De GPS doet het gelukkig nog. Bij Krasny Jar gaan we weer met de veerpont over de Buzan rivier. De man vraagt nu maar liefst 10 Euro voor een paar minuten varen. Aan de overkant vinden we tussen de bomen een plekje om te overnachten. Het is zowaar warm. De volgende dag willen we een flink eind rijden om zo Astrahan voorbij te komen. Zoals ik al had verwacht gaat de GPS vlak voor de stad heel raar doen. In Google zie je dan ineens dat je op een hele andere plek bent en niet op de weg. Dit doen de Russen uiteraard om eventuele vijandige drones om de tuin te leiden. Het Nederlandse reisadvies voor dit gebied is dan ook rood. Gelukkig had ik het voorbereid en kan ik met een offline kaart langs een goed te volgen rondweg door de stad navigeren. Toch wel spannend. Ook als we de stad gepasseerd zijn blijft de GPS nog lange tijd van slag. We passeren checkpoints als we de autonome republieken Kalmukkië en Dagestan inrijden. Rusland kent 21 autonome republieken en die hebben zo hun eigen zelfbestuur, waaronder vaak een eigen grondwet, regering en parlement. Als je dus zo’n grens overgaat, wordt je gecontroleerd. Bij Sulevkent parkeren we op een stukje oude weg, de andere plekjes ijn veel te nat en modderig. Politieagenten zwaaien vriendelijk en er passeren onverwacht veel auto’s. Niemand valt ons lastig, hoewel……als het donker is horen we twee auto’s aankomen en mannen discussiëren. Dan wordt er op de deur geklopt. De rest kijkt toe, terwijl een van de mannen in het Russisch met me begint te praten. Dat versta ik natuurlijk niet, dus ik draai m’n standaardpraatje af: sorry, ik spreek weinig Russisch, we zijn toeristen uit Nederland op bezoek in Dagestan. Binnen no-time verexcuseren ze zich, z’n vriend legt een hand op z’n hart en ze vertrekken. Die dachten waarschijnlijk, wat doet die gele vrachtwagen hier? toch even checken. Verschillende overlanders zijn naar Sulak Canyon geweest en dat willen wij ook wel zien. Het is heerlijk weer en we zien verschillende kraampjes met druiven onderweg. Joost koopt een flinke zak bij een jonge dame, lekker. We starten het rondje bij het Chirkey Stuwmeer. Mooi uitzicht met de besneeuwde toppen van de Kaukasus op de achtergrond. We rijden door naar Dubki waar we naar een uitzichtpunt wandelen. Het is zowaar een toeristische hotspot met veel nationale toeristen. Het uitzicht over de canyon is prachtig en we zien diverse speedboten rondvaarten maken in de diepte. We belsuiten door te rijden naar een visrestaurant waar je ook kunt overnachten. Op de weg er naar toe lijkt er een omleiding te zijn en worden we tegengehouden door wat mannen. Geen idee waarom, maar het is niet zo prettig. We negeren ze en draaien om. Het is zowaar 25 graden en we nemen plaats op het prachtige terras van het restaurant. Buiten zijn een aantal visbassins dus de vis zal wel vers zijn! We eten inderdaad heerlijk. Na wat overleg mogen we inderdaad op het terrein staan. Joost loopt nog even naar de drukke, kermisachtige boulevard aan de rivier. Gelukkig hebben we daar ’s nachts geen last van.
Donderdag 25 september staan we vroeg op. Zouden we de grens met Georgië kunnen halen vandaag? Als we de grens Dagestan- Tsjetsjenië willen oversteken, krijgen we de eerste onverwachte horde. We moeten met de Chef door de scanner en daar staan al wat vrachtwagens. Het proces is duidelijk erg traag en die vrachtwagens laten je niet voor gaan. Hoewel….een vriendelijke Georgiër gebaart dat we voor hem mogen. Het is een duister proces, maar we krijgen onze passen terug en we mogen door. In Tsjetsjenië vinden we achter een benzinestation een banja waar we kunnen douchen tegen betaling. Een vriendelijke dame wijst ons de weg. Het is heerlijk en brandschoon. Als we weer instappen maakt haar man duidelijk dat hij het geweldig vindt dat we als Nederlanders hier zijn. Daarna is hij heel expliciet over wat hij van de oorlog vindt. Hij zegt: Rusland is groot en dat schieten (hij maakt gebaren en geluid erbij) dat vindt hij slecht. Deze moslim is de eerste in onze hele reis die zich er over uitspreekt. We houden ons op de vlakte en vervolgen onze weg. De overgang naar Ingoesjetië is geen probleem (geen controles) maar als we Noord-Ossetië binnenrijden, vlak voor Vladikavkaz, dan is het weer raak. We moeten weer door de scanner. Joost maakt bezwaar en dat helpt een beetje, we mogen voor. Een beambte vraagt of we naar Moskou op weg zijn? Nou nee, naar Georgië. De man doet lachend een koe na met twee wijsvingers op z’n hoofd en geeft aan dat we vooral moeten oppassen voor overstekende koeien daar! Nou ja. De weg naar de grens is erg druk, maar we kunnen langs de rij met vrachtwagens. In 30 minuten zijn we de Russische grens gepasseerd. Het is inmiddels 18 uur. Dan verzeilen we in chaos. Het niemandsland tussen Rusland en Georgie bestaat uit een tweebaansweg met twee tunnels er in door het hooggebergte. Er is geen enkel toezicht dus iedereen wil elkaar passeren en dat gaat niet. Vrachtwagenchauffeurs gebaren dat we langs de rij kunnen rijden. Verderop blijkt dat een vrijwilliger het verkeer aan een kant tegenhoudt en zo het verkeer regelt. Dat helpt. Vlak voor de Georgische grens gaat alles door elkaar en worden we bijna aangereden. Ik doe nog een poging ons Russische geld aan iemand te schenken, maar dat kost wat overredingskracht! Ja, het is een gift! Ik ga weer lopend de grens over terwijl Joost met de Chef door de douane gaat. Na 4,5 uur staat we in Georgie. Het is bijna donker en ineens zien we allemaal Italisaanse campers? De parkeerplaats bij Sameba die we hebben uitgekozen om te overnachten, stroomt snel vol met een 20 (!) grote witte dozen. Het is bijna 1 graad, het is donker en we staan behoorlijk scheef, maar we zijn er. Kachel aan en wat eten. Hier zijn we ook gestart met de reis naar Mongolië en dus is het rondje hier rond: 20.000 kilometers. We nemen ons voor nog wat leuke dingen te doen voordat ik vanaf Trabzon naar huis vlieg en Joost de lange rit naar huis maakt.
Maar first things first, de was! We slapen uit en de camper bewoners zijn al met een gids naar de Sameba kerk op de top van de berg geweest, als we aan het ontbijt zitten. In Kazbegi gaan we ergens koffie drinken en wachten tot de wasserette opengaat. Als we de was wegbrengen, blijkt dat we die pas vanavond kunnen ophalen. Jammer! Vooral jammer omdat een dichte koude mist is komen opzetten, dus ergens gaan wandelen is ook geen lonkend perspectief. Ik weet nog van andere reizigers dat er een heerlijk hotel is waar je kunt rondhangen. In Hotel Rooms gaan we dus lekker lunchen en zoeken een heerlijk plekje waar we met een flink stuk taart (te groot) en wat drankjes de middag doorbrengen. Omdat we onszelf nog wat willen verwennen, boek ik een kamer bij wijnmaker Schuchmann in Telavi. Daar waren we in 2016 ook en die ervaring is blijven hangen. Buiten is echt niets te zien van het befaamde uitzicht op het Sameba klooster. Om acht uur halen we de was op bij de dames en rijden in het donker maar weer terug naar de parkeerplaats om te overnachten. We staan dit keer alleen. De volgende ochtend staan we vroeg op en in dichte mist rijden we de 2400 meter Jvari pas over (voor de 8e keer). De weg is beter geworden, maar de tunnel die de Chinezen al jaran aan het maken zijn, is nog niet af. Na de pas rijden we de prachtige route door de heuvels en bossen richting Telavi. Helaas zien we weinig door de dichte mist. Om 13 uur arriveren we bij de wijnmaker. Aangezien onze kamer nog niet klaar is, kunnen we gebruik maken van de sauna. Heerlijk! Joost neemt ook nog een massage. Ik denk alvast een douche op de kamer te nemen, maar de kamer is nog steeds niet klaar. Blijkbaar is het erg druk. Pas al Joost terugkomt, zijn ze het bed aan het dekken. Joost haalt twee glazen wijn en dan effe niks. Om 19 uur schuiven we aan voor een heerlijk diner met vijf verschillende wijnen. De vrouwelijke sommelier spreekt voortreffelijk Duits en Engels en neemt alle tijd om ons vanalles te vertellen. Wat een verwennerij. De volgende morgen slapen we lekker uit en genieten van een lekker ontbijtje. Dan kopen we nog wat wijn in de winkel. Als ik een foto laat zien van ons bezoek uit 2016 dan blijkt de manager ons destijds te hebben rondgeleid! Dat is grappig. Hij vertelt dat er de laatste tijd erg veel Nederlanders langskomen. We nemen afscheid en rijden de weg terug naar Mtskheta. We zijn daar op de heenweg ook geweest maar hebben de kathedraal (werelderfgoed) toen niet bezocht. We parkeren bij het politiebureau en zien direct de MAN vrachtwagen staan van Duitsers die we in Atyrau zijn tegengekomen. We maken een praatje met een Francaise in een busje die met 3 honden op pad is. We lopen een rondje en bezoeken de indrukwekkende kathedraal. We nemen een glas wijn bij een wijnhandel en met ondergaande zon eten we nog een prima pizza op het terras.
Maandag de 29e hebben we een afspraak bij de Mercedes garage. De vorige keer heeft Georgi ons vortreffelijk geholpen met de vervanging van de luchtverdeler. We hebben hem gevraagd van te voren wat onderdelen te bestellen maar dat is niet helemaal gelukt. Gelukkig weten ze dat we een grote beurt nodig hebben, dus daar starten ze gelijk mee. Helaas kunnen ze verder weinig doen. Als we vertrekken om 12 uur, komt Georgi aan. Hij is duidelijk flink ziek en was naar het ziekenhuis. Nou ja, dan laten we het hier bij. We rijden over de fantastische nieuwe snelweg naar Kutaisi. Die Chinezen hebben hard gewerkt hier aan flink wat tunnels en bruggen. Jammer dat ze nog geen rustplaatsen hebben gemaakt, voor de lunch moeten we een dorp inrijden. We hebben bedacht om weer bij Itara Camp te gaan staan. In 2022 hebben we daar heerlijk gestaan met Bart en Annelouc in de tuin van de Duitsers Claudia en Christoph. Op de website zie ik dat ze hard gewerkt hebben en er nu een huisje staat en een badkamer en keuken voor gasten. Als we de snelweg verlaten rijden we door het prachtige gebied rond Ozurgeti. Het is tropisch groen begroeid en vochtig warm. We worden hartelijk ontvangen. ’s Avonds komt er zowaar een MAN truck bij. De volgende dag regent het helaas de hele dag. Ik boek een vliegticket van Trabzon naar huis en een ferry-ticket voor Joost van Griekendland naar Ancone, Italie. ’s Avonds borrelen we gezellig met Klaus en zijn vrouw en een ander stel dat vandaag met een camper is aangekomen. Het is een ratjetoe van Engels en Duits maar zeker gezellig. In de morgen schijnt de zon, poets ik wat en we maken een wandeling. ’s Avonds is het weer gezellig in de gastenkeuken. En dan is het tijd om richting Turkije te gaan. We vinden het beide een raar idee om uit elkaar te gaan na 6 maanden, maar we zijn het eens dat het goed is zo. We maken nog een tussenstop aan het strand van Gonio, vlak onder Batumi. We maken een wandeling en zien langzaam de zon in de zee zakken onder het genot van een gebraden kippetje met gebakken aardappeltjes en aubergine rolletjes met walnoten die we vanochtend gescoord hebben. Vrijdag 3 oktober rijden we de grens met Turkije over. Ook hier wil ik van mijn Georgische Lari’s af. Een jongeman wil ze eigenlijk niet aannemen zonder er iets voor terug te geven. Hij neemt ze toch aan en als ik Turkse Lira’s sta te pinnen geeft hij mij een volle hand met snoepjes. Dat voelt blijkbaar toch beter. We rijden langs te Turkse kust, kopen bij een postkantoor een tolticket en parkeren op de luchthaven van Trabzon. Het parkeerterrein is flink vol maar ze doen hun best een plekje voor ons te vinden. Na een broodje nemen we een taxi de stad in. Trabzon is een heerlijke stad met veel marktjes en winkeltjes en het is prima weer. We lopen lekker rond en zoeken nog wat cadeautjes. Het kost wat moeite een tentje te vinden waar we een biertje kunnen drinken in deze islamitische stad. Er zitten veel Russen en de uitbaatster spreekt dan ook vloeiend Russisch. We eindigen in een traditioneel restaurantje en laten ons weer terugrijden naar de Chef.
Zaterdag staan we om 7 uur op en na het ontbijt zwaai ik Joost uit. Die heeft nog heel wat kilometers voor de boeg. Met wat vertraging op Istanbul sta ik om half acht ’s avonds op Schiphol en rijdt met de trein naar Leiden. Daar staan Jaap en Jacomien al te wachten. Heerlijk om die weer te zien!
Het was een fantastische rondreis met vele herinneringen die we koesteren. Dank aan alle lieve mensen onderweg, mede-overlanders en speciaal aan onze medereizigers Saskia & Martijn, Wouter & Sarah. Hartelijk dank zeker ook aan jullie, die meegelezen hebben! En nu? Plannen maken voor Zuid-Amerika!
Veel liefs, Marijke
Joost & Marijke op reis 